Portret sveštenika Vasilija Ostojića star 113 godina ponovo u zvorničkoj crkvi – neobična priča o oštećenju, skrivanju i povratku slike

 

U Hram rođenja Svetog Jovana Preteče i Krstitelja nedavno je stigla umjetnička slika stara 113 godina na kojo je urađen portret Vasilija Ostojića, jedinog sveštenika ove zvorničke crkve koji je punih 40 godina tu službovao. Priča o nastanku portreta, njegovom oštećenju, skrivanju i čuvanju do povratka u Zvornik, poklapa se sa pričom o životu i stradanju srpskog stanovnovništva na ovim prostorima u 20. vijeku.

Kako nam je rekao arhijerejski namjesnik u Zvorniku Miloš Zekanović, zahvaljujući Ostojićevim potomcima portet je ponovo vraćen u staru zvorničku crkvu, a planirana je i njegova restauracija.

 – Vasilije Ostojić i njegov sin Dragomir su 75 godina bili starješine zvorničke crkve, dakle više od trećine vremena njenog postojanja. Zato sam smatrao da portret treba da vratimo tamo gdje je i bio. On se nalazio u stanu kod Dragomirovog unuka Dragana, koji je gledajući prilog o našem hramu i proslavi crkvenog jubileja, kontaktirao sveštenika Vidoju Lukića. Nakon toga sam ja stupio u kontakt sa njim, a on je zaplakao od sreće. Rekao nam je da dođemo što ranije jer se boji da ne umre, a da portet na vrati u Zvornik – ispričao nam je Zekanović.

Kako je portret nastao?

Prema Zekanovićevim riječima portret sveštenika Vasilija Ostojića uradio je slikar Milenko Atanacković, koji je slikarsku akademiju završio u Beču, a koji je bio prijatelj sa njegovim sinom Dragomirom.

 – Portret je nastao 1911. godine, nakon što se Vasilije upokojio. Na njemu je pored portreta naslikana i naša stara zvornička crkva koja je upravo za vrijeme Vasilija Ostojića podignuta na stubove, uvis za tri metra, urađen je zvonik, dakle tada je dobila izgled kakav je i danas. Portret se čuvao tu sve do Drugog svjetskog rata – navodi Zekanović.

Oštećenje slike i čuvanje u „popovoj pećini“

I Vasilije i Dragomir su dosta stradali tokom svog službovanja u zvorničkoj crkvi. Mijenjala su se carstva i vlasti, a početkom Drugog svjetskog rata ustaše su popalile arhivu stare zvorničke crkve.

 – Ustaše su upale u kuću kod Dragomira Ostojića, a jedan od njih je bajonetom oštetio sliku i, prema priči njegovog potomka Dragana koju je čuo od svog oca, poručio svešteniku da će drugi put i njega tako rasporiti. Dragomir je nakon toga odveo djecu u Beograd i odnio dio stvari. Pošto je portret bio oštećen, nisu ga nosili već su ga sakrili, kako Dragan priča, a opet po priči njegovog oca, u „popovu pećinu“. Ne znamo tačno gdje bi to moglo biti, ali, prema mojim procjenama, to bi moglo biti negdje oko starog groblja na vrhu Fetije. Pedesetih godina prošlog vijeka neko je kontaktirao porodicu i Draganov otac je došao po portret, ali ga je odnio u Derventu kod prijatelja jer su živjeli kao podstanari u veoma malom stanu. Kasnije, šezdesetih godina, ga prenosi u novi stan, a konačno Dragan ga prenosi u svoj stan u Borči. Dragan je prethodno za sebe uradio kopiju slike u manjem formatu kao uspomenu, a nama poklonio originlnu sliku – naveo je Zekanović.

On je dodao da su Draganu ponudili da bude njihov gost, što je on sa odušeljenjem prihvatio.

 – Pošto je on stariji čovjek i ne može da vozi, mi smo ga dovezli u Zvornik, obišli smo crkvu i on je bio prepun utisaka. Odveli smo ga i u Banju Koviljču, gdje je njegov djed Dramormir stradao 1941. prilikom granatiranja ovog mjesta, prema našim saznanjima sa područja današnjeg Branjeva. Dragomir se nadao da će Zvornik biti oslobođen i da će se vratiti u svoju parohiju te je zato tada boravio u Banji Koviljači – rekao je Zekanović.

Slijedi restauracija

Sveštenik Zekanović je istakao da sada slijedi restauracija slike kako bi se dio koji su ustaše oštetile u potpunosti sanirao.

 – Stoga smo aplicirali sa projektom Ministarstvu kulutre u Vladi Srbije koji finansiraju slične projekte od kulturnog značaja te se nadamo da će portret Vasilija Ostojića ponovo zasijati u starom sjaju. Nakon toga će biti određeno gdje će on biti postavljen – istakao je Zekanović.

Uskoro izlazi monografija o dva vijeka postojanja stare zvorničke crkve

Kako nam je rekao sveštenik Miloš Zekanović iz štampe će uskoro izaći monografija o dva vijeka Hrama rođenja Svetog Jovana Krstitelja u Zvorniku, a značajno mjesto će zauzeti i biografije sveštenika Vasilija Ostojića i njegovor sina Dragomira.

Vasilije Ostojić rođen je 1835. godine u Lokanju, a upokojio se 5. oktobra 1911. godine u Zvorniku. U Beogradu je završio tri razreda bogoslovije (seminarije beogradske) početkom šezdesetih godina 19. vijeka. Jedno vrijeme, prije rukopoloženja, radio je kao učitelj u srpskoj školi pri manastiru Papraća. O tome sjedoči „Zapis na Triodu“ u manastiru Papraća koji glasi „Knjiga je Triod manastira Papraće. Potpisao je nastavnik Vasilije Ostojić, klerik seminarije beogradske, a rodom od sela Lokanja, nahija Zvornička, baveći se malo vremena učiteljevanjem u manastiru Papraći 19. marta 1866. godine“. Rukopoložen je za đakona i prezvitera 16. i 17. jula 1866. i postavljen za paroha u Zvorniku. Na mjestu starješine starog hrama bio je punih 40 godina, što je dosad najduži vremenski period u istoriji ove svetinje. Kao sveštenika u Zvorniku pominje ga u izvještajima od 1871. godine i prota Ignjat Vasić. Pored toga što je obaljao sveštenički poziv, Vasilije Ostojić je bio dugogodišnji učitelj srpske škole u Zvorniku. U čin protojereja proizveden je 7. avgusta 1883. Kako je navedeno u indeksu sveštenstva Eparhije zvorničko-tuzlanske „zbog starosti, a po svojoj molbi umirovljen je rješenjem od 19. oktobra 1906. godine. Kao čovjek sa izuzetnim ugledom u narodu vodio je zvornički hram možda u najturbulentijem vremenu njegove istorije kada su se smjenjivala carstva koja su pod okupacijom držala Bosnu i Hercegovinu, odnosno u vrijeme borbe za crkveno-školsku autonomiju u kojoj je Crkvena opština Zvornik imala zapaženu ulogu, te u vrijeme izvođenja značajnih radova na obnovi starog zvorničkog hrama. Za zasluge koje je kroz službu imao za crkvu i narod mitropolit Ilarion odlikovao ga je naprsnim krstom.

Dragomir Ostojić, sin prote Vasilija rođen je u Zvorniku, 8. septembra 1869. godine, a poginuo je od njemačke artiljerije u Banji Koviljači 3. septembra 1941. godine. U Zvorniku završava osnovnu školu, dva razreda realne gimnazije u Loznici i bogosloviju u Reljevu 1888. godine. Bio je učitelj osnovne škole u Zvorniku i Bijeljini, gdje je bio i član eparhijskog suda. Od strane mitropolita Nikolaja rukopoložen je za đakona u donjoj Tuzli 24. marta 1897. godine, te za prezvitera. U vrijeme penzionisanja njegovog oca Vasilija bio je administrator parohije u Zvorniku, a od 1906. godine je na mjestu starješine starog hrama i tu će ostati punih 35 godina, uz manji prekid tokom Prvog svjetskog rata. Nakon aneksione krize, 1908. godine postao je član Narodne odbrane radeći na zaštiti srpskih interesa zbog čega će mu biti suđeno na Sarajevskom veleizdajničkom procesu od strane okupacinih vlasti 1915. godine. Između dva svjetska rata imaće vrlo zapaženu ulogu u duhovnom životu. I on je odlikovan pravom nošenja naprsnog krsta. Početak Drugog svjetskog rata i dolazak ustaša dočekao je kao Arhijerejski namjesnik u Zvorniku, a na to mjesto ga je rukopoložio episkop Nektarije 11. aprila 1940. godine. Privođen je i saslušavan od strane ustaša, zatvaran, a jedan period je bio u kućnom pritvoru. Sa porodicom i ostalim sveštenicima iz Zvorničkog sreza podijelio je sudbinu progonstva i zatočeništva u logoru Caprag kod Siska tokom jula i avgusta 1941. odakle je prognan za Beograd. 

(Info Birač)