Ko je dobio, ako izgubio glasove: Izborna računica pokazuje veliki pad pojedinih stranaka

 

Dok se nakon izbora u Republici Srpskoj političke partije uglavnom hvale ostvarenim rezultatima, poređenje sa izborima iz 2022. godine pokazuje da slika nije ista za sve.

Neke stranke imaju manje glasova, ali veći procenat i više mandata, dok su pojedine koalicije osvojile znatno manje nego što su njihove članice imale kada su nastupale odvojeno, piše Srpskainfo.

Na osnovu obrađenih 94 odsto biračkih mjesta već se može napraviti prilično jasna izborna računica, posebno kada je riječ o strankama koje čine vlast u Republici Srpskoj.

Prije svega, treba imati u vidu da je izlaznost ove godine bila znatno manja nego prije četiri godine. Na izbore je izašlo 571.116 birača ili 47,03 odsto, dok je 2022. godine glasalo 676.982 birača, odnosno 53,8 odsto.

To znači da je ove godine glasalo 100.000 ljudi manje, pa se rezultati ne mogu posmatrati samo kroz broj osvojenih glasova, već i kroz procenat i broj mandata.

A upravo tu se kriju neke od najzanimljivijih izbornih priča.

SNSD manje glasova, veći procenat

SNSD je i na ovim izborima ostao ubjedljivo najjača politička stranka u Republici Srpskoj.

Na izborima 2022. godine osvojio je 221.549 glasova, odnosno 34,6 odsto, što mu je tada donijelo 27 mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske. Četiri godine kasnije SNSD ima oko 196.000 glasova, ali je njegov procenat porastao na oko 39 odsto, što bi prema sadašnjoj raspodjeli trebalo da mu donese i znatno više poslaničkih mjesta – 34.

Drugim riječima, stranka je osvojila oko 25.500 glasova manje nego 2022., ali je, zbog manje izlaznosti i drugačije raspodjele glasova, povećala udio u ukupnom biračkom tijelu koje je izašlo na izbore.

Upravo taj podatak najbolje pokazuje zbog čega samo poređenje apsolutnog broja glasova može da dovede do pogrešnog zaključka.

Daleko od rezultata svojih članica

Mnogo drugačija situacija je kada se pogledaju SP i DEMOS. Socijalistička partija Petra Đokića je 2022. godine osvojila 37.881 glas, dok je DEMOS Nedeljka Čubrilovića imao 34.896 glasova.

Zajedno su tada osvojili 72.777 glasova i imali deset poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske.

Ove godine dvije stranke nastupile su zajedno, u koaliciji SP-DEMOS-NDP, ali njihov rezultat nije ni približno dostigao zbir koji su ostvarile prije četiri godine. Na osnovu 94 odsto obrađenih biračkih mjesta, ova koalicija ima oko 27.368 glasova, odnosno 5,45 odsto, što bi trebalo da bude dovoljno za pet mandata.

Kada se uporede dva rezultata, dolazi se do podatka da su SP i DEMOS zajedno osvojili oko 45.409 glasova manje nego što su njihove liste imale 2022. godine.

Razlika je vidljiva i kada se posmatra procenat. SP je tada imao 5,92 odsto, a DEMOS 5,46 odsto, odnosno zajedno 11,38 odsto. Ovogodišnja koalicija ima oko 5,47 odsto.

Zanimljiv je i rezultat samog Petra Đokića. Naime, predsjednik SP i nosilac liste u Izbornoj jedinici 6, prema trenutnim rezultatima, nije uspio osvojiti mandat, dok ga je po broju ličnih glasova prestigao Zoran Kokanović.

DNS i NPS izgubili dio podrške

Slična situacija vidi se i kod DNS i NPS. DNS Nenada Nešića je na izborima 2022. godine osvojio 28.503 glasa, dok je NPS Darka Banjca imao 20.898.

Zajedno su tada imali 49.401 glas i sedam poslaničkih mandata. Ove godine izašli su kao koalicija DNS–NPS i osvojili oko 28.093 glasova, odnosno 5,58 odsto, što bi trebalo da im donese pet mandata.

To znači da su u odnosu na zbirni rezultat iz 2022. godine ostali bez oko 21.308 glasova, ali i dva poslanička mandata.

Kada se pogleda procenat, razlika je takođe značajna. DNS je 2022. godine imao 4,46 odsto, a NPS 3,27 odsto glasova, što je zajedno iznosilo 7,73 odsto.

Njihova ovogodišnja koalicija ima 5,56 odsto, odnosno oko 2,17 procentnih poena manje.

Manje glasova, ali više mandata

Ujedinjena Srpska je, s druge strane, primjer kako izborni rezultat može izgledati bolje kada se posmatra procenat i broj mandata, a ne samo apsolutni broj glasova.

Ova stranka je 2022. godine osvojila 32.696 glasova i imala četiri poslanika. Na ovim izborima, prema trenutno obrađenim biračkim mjestima, US ima oko 26.661 glasova, što je približno 6.035 manje nego prije četiri godine.

Međutim, njen procenat je sa oko 5,1 porastao na 5,3 odsto.

Uz to, prema trenutnoj raspodjeli, Ujedinjena Srpska će imati pet poslanika, odnosno jednog više nego u prethodnom sazivu.

To je posebno značajno ako se ima u vidu da je US na izbore izašla samostalno, bez spajanja sa drugim strankama.

Predsjednik Ujedinjene Srpske Nenad Stevandić upravo je nakon izbora istakao zadovoljstvo rezultatom svoje stranke, ali je u svojoj ocjeni izbornog rezultata posebno izdvojio Igora Dodika kao, kako je naveo, najvećeg pobjednika izbora.

SPS napravila ono što druge partije nisu

Kada se porede apsolutni rezultati, jedna od rijetkih političkih opcija iz ovog bloka koja je povećala broj glasova jeste SPS.

Stranka Gorana Selaka je 2022. godine osvojila 19.893 glasa i dobila tri mandata. Ove godine lista SPS-Goran Selak-Pokret Jedinstvena Srpska ima 23.232 glasova, odnosno 4,61 odsto.

To je oko 3.339 glasova više nego prije četiri godine, a rezultat bi trebalo da im donese i jedan mandat više.

SPS je tako, barem kada je riječ o poređenju ovih rezultata, jedina od navedenih političkih opcija koja je povećala i apsolutni broj glasova.

Zanimljiva računica

Ako se saberu rezultati SNSD, SP-DEMOS, DNS-NPS i Ujedinjene Srpske i uporede sa rezultatima njihovih lista iz 2022. godine, dolazi se do ukupnog minusa od oko 98.252 glasova.

Najveći pad ima SP–DEMOS, oko 45.409 glasova, SNSD ima oko 25.500 manje, DNS-NPS su u minusu za oko 21.308, dok je Ujedinjena Srpska izgubila oko 6.035 glasova.

S druge strane, SPS je u plusu oko 3.300 glasova.

Naravno, ova računica ne može se posmatrati bez podatka o izlaznosti, jer je ove godine na izbore izašlo oko 106.000 ljudi manje nego 2022.

PSS napravio najveći pomak u opoziciji

Velika promjena dogodila se i na opozicionoj sceni.

Pokret sigurna Srpska, čija je okosnica PDP, prema trenutnim rezultatima osvojio 70.757 glasova što je oko 14,07 odsto. Poređenja radi, PDP je 2022. godine samostalno osvojila 65.861 glasova ili oko 10,3 odsto.

To znači da je politički blok okupljen oko Draška Stanivukovića povećao procenat za oko 3,77 odsto.

Time je PSS postao druga politička opcija po snazi u Republici Srpskoj kada je riječ o izborima za Narodnu skupštinu, iza SNSD.

Istovremeno, SDS je sa oko 15 odsto iz 2022. godine pao na oko 12,1 odsto.

Tako je došlo do promjene odnosa snaga na opozicionoj sceni, jer je PSS prema trenutnim rezultatima preuzeo poziciju glavnog opozicionog bloka u Narodnoj skupštini.

SDS među najvećim gubitnicima

Pad SDS posebno je značajan jer se dogodio u godini u kojoj je ova stranka doživjela poraze i u drugim izbornim trkama.

Sa oko 15 odsto (95.640 glasova) koliko je imala 2022. godine, SDS je sada na nešto više od 12 odsto (61.197 glasova), odnosno na oko 2,8 procentnih poena manje. Zbog toga se pitanje budućeg odnosa snaga unutar opozicije nameće kao jedno od ključnih pitanja nakon izbora.

PSS je napravio korak naprijed, dok je SDS oslabio.

Od 29.000 do 2.406 glasova

Među rezultatima pojedinaca posebno pažnju privlači Vlado Đajić.

Na izborima 2022. godine Đajić je kao kandidat SNSD osvojio 29.038 ličnih glasova. Ove godine, kao nosilac liste Volja naroda Srpske, dobio je 2.408 glasova, dok njegova lista nije prešla izborni prag. I Jelena Trivić završila je izbore ispod cenzusa. Njen rezultat na listi Narodnog fronta iznosio je 1.498 glasova. Pad je doživio i Nebojša Vukanović koji je izgubio trku za srpskog člana Predsjedništva BiH.

Njegova lista za Narodnu skupštinu RS u koaliciji sa PDP Republike Srpske osvojila je 23.144 glasova ili 4,6 odsto. Ta lista je 2022. godine imala 4,93 odsto ili 31.551 glasova, što predstavlja pad od oko 0,32 procentna poena.

Šta se promijenilo u četiri godine?

Kada se svi ovi rezultati stave u isti kontekst, izbori su donijeli mnogo složeniju sliku od one koja se može vidjeti iz samih pobjedničkih poruka.

SNSD je ostao ubjedljivo najjača stranka i povećao procenat, ali ima manje glasova nego 2022. godine.

Ujedinjena Srpska ima manje glasova, ali veći procenat i jedan mandat više, dok je SPS jedini među posmatranim partijama povećao i broj glasova i broj mandata.

Istovremeno, dvije velike koalicije, SP-DEMOS i DNS-NPS, nisu uspjele da ponove zbirne rezultate koje su njihove članice imale kada su prije četiri godine nastupale odvojeno.

Na opozicionoj strani, PSS je napravio značajan iskorak, dok je SDS oslabio.

Zbog svega toga, izborna računica iz 2026. godine ne govori samo o tome ko je pobijedio, a ko izgubio.

Ona pokazuje i koliko su se promijenile navike birača, koliko glasova su pojedine stranke izgubile prelaskom u koalicije i, možda najvažnije, gdje su završili glasovi partija koje su prije četiri godine bile mnogo jače nego danas.

A odgovor na to pitanje mogao bi biti važniji za buduće odnose na političkoj sceni Republike Srpske nego sama raspodjela mandata.

(Izvor: Srpskainfo)