Dogodilo se na današnji dan, 3. decembar

 

1808. – Madrid se predao snagama francuskog cara Napoleona Prvog Bonaparte.

1810. – Britanija preotela od Francuske ostrva Mauricijus i Reunion.

1857. – Rođen engleski pisac poljskog porijekla Teodor Jozef Konrad Korženovski, poznat kao Džozef Konrad, čija se djela odlikuju ironičnim pesimizmom, gorčinom, ironijom, fatalizmom, etičkim idealizmom i bogatom pjesničkom simbolikom. Kao pripadnik britanske trgovačke mornarice 20 godina je plovio morima, pa je dosta opisivao život pomoraca i borbu čovjeka i mora. Djela: romani „Lord Džim“, „Tajfun“, „Nostromo“, „Tajni agent“, „Pod zapadnim očima“, „Pobjeda“, uspomene „Ogledalo mora“.

1883. – Rođen austrijski kompozitor Anton fon Vebern, jedan od najistaknutijih ekspresionista, čiju su muziku nacisti u Drugom svjetskom ratu zabranili. Stvorio je jezgrovit muzički jezik prefinjenih nijansi. Djela: kamerna za gudački kvartet „Pet stavova“, „Šest bagatela „, orkestarska „Šest komada“, „Pet komada“, „Simfonija za kamerni orkestar“, „Varijacije“, solo pjesme.

1894. – Rođen indijski državnik Radžendra Prasad, prvi predsjednik nezavisne Indije od 1950. do 1963. godine.

1914. – U jeku Kolubarske bitke komandant Prve srpske armije general Živojin Mišić odlučio da srpska vojska pređe u kontraofanzivu. Prva armija brzo je probila neprijateljsku odbranu i izbila na planinski masiv Suvobor – Maljen, a Druga armija i odbrana Beograda slomile su otpor austrougarske Pete armije i protjerale je preko Save. Poslije velike pobjede srpske vojske Mišić je unaprijeđen u čin vojvode. Kolubarska bitka imala je ogroman vojni i politički značaj za Srbiju i njene saveznike u Prvom svjetskom ratu.

1915. – Srpska vojska, praćena izbjeglicama, u Prvom svjetskom ratu počela povlačenje kroz Crnu Goru i Albaniju, jedinstveno u istoriji ratovanja, pri čemu je od gladi i bolesti umrlo više od 240.000 ljudi. Na ostrvo Krf stiglo je 135.000 vojnika, a u Bizertu oko 12.000, od kojih je ponovo formirana Srpska armija, koja je 1918. godine oslobodila okupiranu zemlju.

1917. – Predsjednik SAD Vudro Vilson u Prvom svjetskom ratu zatražio od Kongresa da objavi rat Austro-Ugarskoj.

 

1918. – Zamjenik načelnika italijanske Vrhovne komande general Pjetro Badoljo podnio Vladi Memorandum o akciji za razbijanje tek proglašene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, u kojem je naglasio da su uslovi za unutrašnje sukobe izvanredni i da ih samo treba aktivirati, „svim mogućim sredstvima“. Memorandum je prihvaćen i godinama je bio osnov politike Rima prema Jugoslaviji, naročito od dolaska na vlast fašističkog diktatora Benita Musolinija.

1919. – Umro francuski slikar Pjer Ogist Renoar, jedan od najistaknutijih impresionista i najvećih evropskih slikara 19. vijeka. Slikao je s neuporedivim osjećanjem za ljupka lica, srećan život i prefinjen kolorit i razvio izraz karakterističan po svijetloružičastim i modrim tonovima. U starosti je radio i skulpture, pretežno aktove jedne forme i žive impresionističke fakture.

1923. – Rođena grčka operska pjevačica Sesilija Sofija Marija Kalogeropulu, poznata kao Marija Kalas, jedan od najvećih soprana u istoriji opere. Sa ogromnim uspjehom pjevala je na najvećim svjetskim operskim scenama uloge dramskog, lirskog i koloraturnog karaktera. Vanredno sugestivna gluma i glas velikog raspona neobične boje i izuzetne topline, kojim je s lakoćom savladavala i najteže dionice, donijeli su joj svjetsku slavu.

1930. – Rođen francuski režiser Žan Lik Godar, vodeća ličnost „novog talasa“ francuskog filma. Filmovi: „Do posljednjeg daha“, „Žena je žena“, „Ludi Pjero“, „Broj dva“, „Živjeti svoj život“, „Karabinjeri“, „Prezir“, „Udata žena“, „Muško i žensko“, „Vikend“, „Jedan plus jedan“, „Simpatija za đavola“, „Istočni vjetar“, „Spasavaj se ko može“, „Pasija“, „Ime: Karmen“.

1931. – Usvojen Vestminsterski statut, prema kojem su dominioni Velike Britanije stekli potpunu zakonodavnu nezavisnost.

1952. – Generalna skupština UN prihvatila prijedlog Indije o uspostavljanju primirja u Koreji.

1967. – Južnoafrički hirurg Kristijan Barnar u bolnici „Grote šur“ u Kejptaunu prvi put u istoriji medicine presadio srce. Teški srčani bolesnik Luis Vaškanski sa srcem jedne 25-godišnje djevojke, nastradale u saobraćajnoj nesreći, živio je 18 dana.

1971. – Počeo indijsko-pakistanski rat zbog Kašmira, završen 17. decembra pobjedom Indije i odvajanjem Bangladeša, do tada Istočnog Pakistana, u posebnu državu.

1975. – U Laosu preuzimanjem vlasti komunisti ukinuli 600 godina staru monarhiju.

1978. – Umrla srpska glumica Ljubinka Bobić, član Narodnog pozorišta u Beogradu. Započela karijeru 1921. godine kao tumač uloga naivnih, nestašnih, vragolastih djevojaka, osvojivši naprečac gledalište vedrinom i neposrednošću. Tumačeći kasnije karakterne uloge, iskazala je izuzetno scensko umijeće. Njenu karijeru najviše je obilježila nenadmašna interpretacija Živke u „Gospođi ministarki“ Branislava Nušića.

1984. – U gradu Bopal u Indiji skoro 4.500 ljudi umrlo, 500 oslijepilo, a 50.000 zatrovano gasom koji je iscurio iz fabrike za proizvodnju sredstava za zaštitu bilja „Junion karbajd“.

1991. – Generalna skupština UN izabrala Butrosa Galija, dotadašnjeg potpredsjednika egipatske Vlade, za generalnog sekretara UN. On je naslijedio Peruanca Havijera Pereza de Kueljara i tu dužnost obavljao do 1997. godine.

1991. – Rusija priznala nezavisnost Ukrajine, a ruski predsjednik Boris Nikolajevič Jeljcin zauzeo se za što brže normalizovanje odnosa Rusije i Ukrajine.

2001. – Vlasti Saudijske Arabije prvi put odobrile ženama da imaju lična dokumenta.

2006. – Predsjednik Venecuele Ugo Čavez /52/ ponovo pobijedio na predsjedničkim izborima.

2018. – Umro Andrej Bitov, ruski književnik, predsjednik Ruskog PEN centra, predsjednik Međunarodnog PEN-a, počasni član Ruske akademije umjetnosti.

 

(Agencije)

Na fotografiji: Albanska golgota