Dogodilo se na današnji dan, 29. decembar

 

1835 – Umro Filip Višnjić, pjesnik-guslar, koji je opjevao sve značajnije događaje iz Prvog srpskog ustanka. Vuk Karadžić je 1815. zapisao mnoge njegove pjesme, među kojima su najpoznatije „Početak bune na dahije“ i „Boj na Mišaru“.

1890 – Američki vojnici su kod „Ranjenog koljena“ u Južnoj Dakoti masakrirali više od 200 Indijanaca iz plemena Sijuks, među kojima je bio veliki broj žena i djece.

1920. – Objavljena „Obznana“ Vlade Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca o zabrani legalnog djelovanja Komunističke partije Jugoslavije.

1921. – Rođen Dobrica Ćosić, književnik, političar i državnik, prvi predsjednik Savezne Republike Jugoslavije, akademik. Dobrica Ćosić jedan je od naših najvećih romansijera i esejista. Prvim romanom „Daleko je sunce“, objavljenim 1951. predstavio se kao pisac strasno zainteresovan za revoluciju u njenom humanom vidu. U literaturu je na velika vrata ušao romanom „Koreni“ u kojem je, opisujući selo i prve izdanke građanstva obrenovićevske Srbije, ispoljio moćan talenat za poniranje u najdublje slojeve ljudske psihe. Njegov roman „Vreme smrti“, velika je freska srpskog društva uoči i u vrijeme Prvog svjetskog rata. Napisao je: „Deobe“, „Vreme vlasti“, trilogiju „Vreme zla“, „Otkriće“, knjigu članaka „Sedam dana u Budimpešti“, eseje „Akcija“, „Moć i strepnje“, „Odgovornost“, „Stvarno i moguće“.

1921. – SAD, Velika Britanija, Francuska, Italija i Japan potpisali Vašingtonski sporazum o ograničavanju mornaričkog naoružanja, ali je Japan izabrao isti datum 1934. da istupi iz sporazuma.

1926. – Umro austrijski pisac Rajner Marija Rilke, jedan od najvećih liričara njemačkog jezika. Studirao je istoriju umjetnosti, književnost i filozofiju u Pragu, Minhenu i Berlinu, a zatim ga je istraživački duh odveo na putovanja širom Evrope i Afrike. Kompletna ličnost, povučen u sebe i preosjetljiv, postao je izraz jednog vremena i svijeta na razmeđi Istoka i Zapada, posebno mješavine slovenskog i germanskog. Djela: zbirke „Nove pjesme“, „Devinske elegije“, „Soneti Orfeju“, „Melodija o ljubavi i smrti“, „Knjiga časova“, „Pjesma o ljubavi i smrti korneta Kristofa Rilkea“, „Knjiga slika“, „Časlovac“, roman „Zapisi Maltea Lauridsa Brigea“.

1940. – Njemačko vazduhoplovstvo izvelo najveće bombardovanje Londona u Drugom svjetskom ratu, koje je britanskoj prijestonici nanijelo najveća razaranja nakon „velikog požara“ 1666, kada su uništene četiri petine grada.

1941. – Italijanski fašistički diktator Benito Musolini u Drugom svjetskom ratu, u pismu vođi nacističke Njemačke Adolfu Hitleru, naglasio da prije proljeća, prema zajedničkom planu i uz angažovanje italijanskih i njemačkih snaga, moraju da budu likvidirana žarišta ustanka u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori.

1942. – U Bihaću u Drugom svjetskom ratu osnovan Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije. Poslije oslobođenja ta organizacija je često mijenjala ime – Narodna omladina Jugoslavije, Savez omladine Jugoslavije, Savez Socijalističke omladine Jugoslavije. Raspala se 1991. poslije otcjepljenja četiri jugoslovenske republike.

1972. – Prilikom pada putničkog aviona „lokid L-1011“ američke kompanije „Istern erlajnz“ u močvaru Everglejds na Floridi poginulo 99 ljudi.

1973. – Filipinski diktator Ferdinand Markos, štićenik SAD, nastavio da vlada po okončanju drugog predsjedničkog mandata – kada, prema ustavu, nije mogao ponovo da bude biran. Na osnovu vanrednog stanja koje je zaveo 1972. vladao je dekretima sve dok u pobuni nije zbačen s vlasti 1986.

1984. – Umro srpski pisac Gvido Tartalja, koga su pojedini književni kritičari nazvali „Zmaj savremene književnosti za djecu“. Objavio je više od 30 knjiga, a za mnoge njegove pjesme komponovana je muzika za dječije horove. Diplomirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu. Djela: zbirke pjesama „Pesma i grad“, „Lirika“, „Začarani krug“, „Srmena u gradu ptica“, „Pesme“, pjesme za djecu „Oživela crtanka“, „Šta meseci pričaju“, „Od oblaka do maslačka“, „Dedin šešir i vetar“, „Gusarska družina“, „Prvi let“.

1986. – Umro engleski državnik i publicista Moris Harold Makmilan, premijer Velike Britanije od 1957. do 1963. Prethodno je u kabinetima konzervativaca bio državni podsekretar, ministar avijacije, stambenih pitanja, odbrane, finansija i inostranih poslova. Djela: politički spisi „Srednji put“, „Ekonomski aspekti odbrane“, memoari o Drugom svjetskom ratu „Vjetrovi promjene“, „Izbijanje rata“, „Plima sreće“, „Jahanje oluje“.

1989. – Parlament Čehoslovačke za šefa države izabrao češkog pisca Vaclava Havela, dugogodišnjeg disidenta pod komunističkim režimom, koji je kao „državni neprijatelj“ proveo pet godina u zatvoru. On je naslijedio Gustava Husaka, koji je prethodno pod pritiskom javnosti podnio ostavku.

1992. – Skupština Savezne Republike Jugoslavije /SRJ/ izglasala nepovjerenje prvoj vladi SRJ Milana Panića, koja je zapala u krizu mjesec dana prije toga, kad je iz nje istupilo troje ministara iz Srbije. Za vršioca dužnosti premijera imenovan je potpredsjednik Vlade Radoje Kontić.

1993. – Vatikan i Izrael, poslije 2.000 godina uglavnom neprijateljskih odnosa Rimokatoličke crkve i Jevreja, usvojili dokument o međusobnom priznanju Svete stolice i jevrejske države.

1994. – U udesu turskog putničkog aviona, koji se srušio u istočnom dijelu Turske, poginulo 53 od 76 putnika i članova posade.

1996. – Vlada Gvatemale i vođe gerilskog pokreta potpisali sporazum kojim je poslije 36 godina zvanično okončan posljednji i najduži građanski rat u centralnoj Americi.

(Agencije)

Na fotografiji: Filip Višnjić