Marko Marković u najužem krugu Nušićevih sarajevskih prijatelja

 

Piše: Stanislav Tomić

Кada se povede riječ o zvorničkom književniku, Marku Markoviću, najčešće se spominje njegovo poznanstvo sa Ivom Andrićem i čuvena Andrićeva posveta:
Marku Markoviću, sa drugarskom porukom:

1) sve su Drine ovog sveta krive;
2) nikad se one neće moći svekolike ni potpuno ispraviti;
3) nikad ne smemo prestati da ih ispravljamo.

(Piscu knjige „Кriva Drina“ na knjizi „Na Drini ćuprija“).

Pored toga, ističe se, takođe, da je Meša Selimović u Sjećanjima jedno poglavlje posvetio Marku Markoviću, opisujući njegov život i rad. Međutim, nije Meša Selimović jedini književnik koji je u nekom svom djelu jedno poglavlje odvojio za Marka Markovića. Naime, kod istaknutog književnika i književnog kritičara, Borivoja Jevtića, u knjizi Pisci i maske, nalazimo poglavlje pod nazivom Podrinjski ugao Marka Markovića. Jevtićevo svjedočanstvo nam je dragocjeno jer nam osvjetljava poznanstvo i saradnju Marka Markovića i Branislava Nušića o kome se do sada, čini se, ponajmanje govorilo u našoj javnosti.

Branislav Nušić je u periodu od 1925-1928. godine bio upravnik Narodnog pozorišta u Sarajevu. Nušić se zbog teškog materijalnog statusa kao penzioner prihvatio te dužnosti iako je tada prešao šezdesetu godinu, ali je, međutim, po svjedočenju Borivoja Jevtića, bio „duhovno svež, telesno neobično živahan i pokretljiv“. Za vrijeme Nušićeve djelatnosti u sarajevskom pozorištu, Borivoje Jevtić je dobrim dijelom kao dramaturg i reditelj, njegov prvi umjetnički pomoćnik. Njihov odnos će vremenom dobiti karakter pravog prijateljstva koje će ostati i poslije Nušićevog odlaska iz Sarajeva. Iako mu je, bar u prvo vrijeme, bila potrebna Jevtićeva saradnja, da se upozna sa lokalnim prilikama kao i pozitivnim i negativnim stvarima koje su se vezale za pozorište, Nušić je Borivoju Jevtiću omogućio da na nekoliko mjeseci ode u Beč i podrobnije se upozna sa modernim rediteljskim strujanjima i stilom savremene glume.

Za vrijeme Jevtićevog, kako bismo mi danas rekli, stručnog usavršavanja, u Beču, Marko Marković ga je mijenjao, odnosno bio prvi Nušićev pomoćnik. U prvom pismu koje Branislav Nušić šalje iz Sarajeva u Beč, Borivoju Jevtiću, datirano sa 25. decembrom 1925. godine, Nušić piše:

„Marko polako ulazi u posao, ali Vam moram priznati da se oseća da Vi niste ovde. Da li sam ja navikao na Vas ili je šta drugo, tek meni ne pravom mestu nedostajete, a biće da i samome poslu na sceni nedostajte.“

Jevtić se u referenci osvrnuo i pojasnio ovu Nušićevu rečenicu:

„Marko polako ulazi u posao – danas poznati književnik Marko Marković, koji me je za vreme moga boravka u Beču zastupao na položaju dramaturga. Marko nije mogao da uđe brzo u složen pozorišni posao: on je bio pre podne zauzet odgovornim poslovima jedne sarajevske banke, dok je samo svoje slobodno popodnevno vreme mogao posvetiti pozorištu. Posle Drugog svetskog rata Marković je nekoliko godina, u istom tom Pozorištu, izvrstan direktor drame.“

Na kraju pisma koje po odlasku iz Sarajeva, Branislav Nušić piše Borivoju Jevtiću, iz Beograda, 14. maja 1928. godine, stoji:
„Molim Vas lepo mi pozdravite Boru, Marka, Ćurčića, Delibašića i ostale.
Sa iskrenim pozdravom i sećanjem.
Vaš B. Đ. Nušić“

Jevtić i ovdje obrazlaže na koga se odnosi ovaj Nušićev pozdrav: „Bora – Bora Gavrilović, sarajevski novinar; Marko – književnik Marko Marković; Milan – Milan G. Ćurčić, dramski pisac, predsednik Grupe sarajevskih književnika; Delibašić – Mihailo Delibašić, pesnik, profesor.“

U nastavku Jevtić zaključuje: „To je najuži krug Nušićevih sarajevskih prijatelja. On ih ovde nije, uopšte, imao mnogo pošto je živeo veoma povučeno.“

Dakle, rođeni Zvorničanin, Marko Marković je bio u najužem krugu sarajevkih prijatelja Branislava Nušića. Eto još jednog podatka, i te kako značajnog za kulturnu istoriju Zvornika i regije Birač.

Izvor: Jevtić, B. (1962) Pisci i maske, Sarajevo, Veselin Masleša.

Ovaj feljton se objavljuje u okviru projekta Internet portala InfoBirač „Prilozi za izučavanje kulture Srba na području regije Birač“, čiji je pokrovitelj Ministarstvo spoljnih poslova Srbije – Uprava za saradnju s dijasporom i Srbima u regionu.

(InfoBirač)