Dogodilo se na današnji dan, 20. septembar

 

480. p. n. e. – U pomorskoj bici kod ostrva Salamina u Egejskom moru Grci su pod komandom atinskog vojskovođe Temistokla porazili Persijance koje je predvodio kralj Kserks Prvi, čime je osigurana prevlast Atine na moru.

1519. – Portugalski moreplovac Fernando Magelan isplovio iz Sevilje sa pet brodova i 270 mornara, predvodeći špansku ekspediciju na putu oko svijeta. Dvije godine kasnije ubijen je u okršaju sa filipinskim domorocima, a 1522. u Španiju se vratio samo brod „Viktorija“ i 18 preživjelih. Tada je prvi put praktično dokazano da je Zemlja okrugla.

1833. – Rođen italijanski novinar i pacifista Ernesto Teodoro Moneta, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1907. Bio je direktor milanskog lista „Il Secolo“ i predsjedenik Internacionalnog kongresa za mir u Milanu 1906, a u mladosti generalštabni oficir italijanskog revolucionara i borca za ujedinjenje Italije Đuzepea Garibaldija.

1842. – Rođen škotski hemičar i fizičar Džejms Đuer, pronalazač termos-boce. Prvi je dobio tečan, a zatim i čvrst vodonik.

1863. – Umro njemački filolog i pisac Jakob Grim, osnivač savremene germanistike, koji je skrenuo pažnju naučnika na narodne umotvorine i narodni jezik. Izučavao je istoriju jezika i starije književnosti, probleme mita, bajke i predanja, folklora i prava. Zasnovao je 1852. veliki „Njemački rječnik“ i napisao „Istoriju njemačkog jezika“. Prevodio je srpske narodne pjesme, a zahvaljujući prijateljstvu sa Vukom Stefanovićem – Karadžićem nastao je prevod Vukove srpske gramatike. Zajedno sa mlađim bratom Vilhelmom sakupio je i obradio mnoge bajke, poznate djeci širom svijeta.

1870. – Snage italijanskog kralja Vitorija Emanuela Drugog zauzele Rim od Francuza, a kralj je saopštio namjeru da Rim proglasi prijestonicom Italije.

1878. – Rođen američki pisac Apton Bil Sinkler, autor više romana sa socijalnim temama, političkih i socijalnih spisa u kojima je opisao poraznu sliku kapitalističkog svijeta. Djela: „Džungla“, „Metropola“, „Kralj ugalj“, „Džimi Higins“, „Kraj svijeta“, „Između dva svijeta“, „Aždajini zubi“, „Široka je kapija“, „Predsjednikov agent“, „Svijet koji treba osvojiti“, „Predsjednička misija“.

1934. – Rođena italijanska filmska glumica Sofija Šikolone, poznata kao Sofija Loren, koja se proslavila u neorealističkim italijanskim filmovima poslije Drugog svjetskog rata, a kao medijski produkt producenta i muža Karla Pontija postala je svjetska zvijezda. Filmovi: „Napuljsko zlato“, „Žene sa rijeke“, „Hljeb, ljubav i…“, „Čočara“, „Crna orhideja“, „Čežnja pod brijestovima“, „Sid“, „Dvije žene“, „Ključ“, „Brak na italijanski način“, „Grofica iz Hong Konga“, „Suncokret“, „Izuzetan dan“.

1945. – Vrh rimokatoličke crkve u Hrvatskoj objavio „Pastirsko pismo“, čiji je duhovni tvorac bio ratni zločinac zagrebački nadbiskup Alojzije Stepinac. U pismu je žestoko napadnuta nova vlast u Jugoslaviji zbog presuda „katoličkim vjernicima i svećenicima“ /ustašama i njihovim saradnicima/, zbog odvajanja crkve od države i zbog agrarne reforme.

1957. – Umro finski kompozitor Jan Sibelijus, čiji je originalni stil inspirisan finskim muzičkim folklorom i narodnim epom „Kalevala“. Djela: simfonijska pjesma za orkestar „Finlandija“, orkestarske legende „Labud iz Tuonela“, „Povratak Lemikainena“, uvertira „Karelija“, violinski koncert.

1970. – Sovjetski kosmički brod „Luna 16“ spustio se na Mjesec radi uzimanja dijelova tla Zemljinog satelita.

1976. – Švedska Socijaldemokratska partija poražena na parlamentarnim izborima, poslije više od 40 godina na vlasti.

1977. – Vijetnam i Džibuti primljeni u UN.

1979. – Vladara Centralnoafričkog carstva Žana Bedela Bokasu oborio njegov rođak, bivši predsjednik Dejvid Dako, i vratio zemlju u status republike. Bokasa je 1965. vojnim udarom srušio Daka, a 1976. ukinuo republiku i proglasio se carem. Tokom vladavine povremeno je bio i premijer, ministar odbrane, pravde, informacija, poljoprivrede i stočarstva, zdravstva, vojne i civilne avijacije, državne uprave, kopnenog, riječnog i vazdušnog saobraćaja, pošta i telekomunikacija, trgovine, industrije, rudarstva. Upamćen je po nevjerovatnim ekstravagantnostima, rasipanju državne imovine i strašnim zločinima nad sopstvenim narodom.

1981. – Centralnoamerička država Belize na obali Karipskog mora /bivši Britanski Honduras/ stekla nezavisnost od Velike Britanije.

1984. – U dvorište Ambasade SAD u Bejrutu kamionom punim eksploziva uletio islamski terorista-samoubica i usmrtio 40 ljudi.

1989. – Frederik Vilem de Klerk preuzeo dužnost predsjednika Južne Afrike.

1990. – Umro srpski konstruktor aviona Slobodan Zrnić, dekan Mašinskog fakulteta novosadskog univerziteta, jedan od konstruktora letjelica IK-3 i S-49. Avion IK-3 je 6. aprila 1941. u Drugom svjetskom ratu učestvovao u odbrani Beograda od napada ratne avijacije nacističke Njemačke. Završio je Mašinski fakultet u Beogradu i usavršavao vazduhoplovnu tehniku u Francuskoj, a kao ekspert UN nekoliko godina je proveo u Africi.

1990. – Parlamenti Istočne i Zapadne Njemačke potvrdili ugovor o ujedinjenju dvije države.

1991. – Crnogorski parlament na Žabljaku proglasio Crnu Goru ekološkom državom.

1995. – Premijer Turske Tansu Čiler primorana da podnese ostavku kad se iz vlade povukla koaliciona partija, poručivši da je neprihvatljiva cijena koju zbog njene politike moraju da plate turski građani.

2003. – U Potočarima kod Srebrenice bivši američki predsjednik Bil Klinton otvorio memorijalni kompleks i mezarje kao znak sjećanja na nastradale Bošnjake u ovom kraju u ljeto 1995. godine.

2003. – Sahranjena Ana Lind, švedski ministar inostranih poslova, devet dana nakon što je ubijena.

(Agencije)

Na fotografiji: Slobodan Zrnić, jedan od konstruktora letjelice IK-3