Dogodilo se na današnji dan, 22. decembar

 

69. – U Rimu cara Aula Vitelija ubile pristalice Tita Flavija Vespazijana, koji se u Egiptu proglasio carem.

640. – Saraceni zauzeli Aleksandriju, dvije godine nakon što su otpočeli invaziju na Egipat.

1639. – Rođen francuski pisac Žan Rasin, istaknuti predstavnik klasicizma, koji je do savršenstva doveo francusku tragediju, uprostio radnju i insistirao na psihološkoj analizi ljudskih, naročito ljubavnih strasti. Pisao je veoma melodičnim stihovima. Djela: tragedije „Andromaha“, „Fedra“, „Britanikus“, „Berenisa“, „Mitridat“, „Atalija“, komedija „Parničari“.

1666. – Umro italijanski slikar Gverčino, pripadnik bolonjske slikarske škole, vodeći barokni majstor. Najviše je oslikavao crkve i palate i posebno je poznat po kompoziciji „Aurora“ u rimskoj palati Kasino Ludovizi, koja je jedan od najljepših primjera iluzionističkog slikarstva.

 

1790. – Ruske trupe pod komandom Aleksandra Suvorova razbile Turke i zauzele grad Ismail, važnu luku u delti Dunava.

1858. – Rođen italijanski kompozitor Đakomo Pučini, čije se opere odlikuju tipično italijanskim karakteristikama: jakim emocijama, patetičnošću i sentimentalnošću. Djela: opere „Boemi“, „Toska“, „Madam Baterflaj“, „Manon Lesko“, „Djevojka sa Zapada“, „Đani Skiki“, „Turandot“ /nedovršena/.

1880. – Umrla engleska spisateljica Džordž Eliot, koja je realistički opisivala englesku provinciju. Pri tome je otkrivala duboku osjećajnost, pomiješanu s humorom, i uvjerenje da na ljude blagotvorno djeluju iskušenja i patnje. Djela: romani „Vodenica na Flosi“, „Adam Bid“, „Sajlas Marner“, „Romola“.

1894. – Francuski artiljerijski kapetan Alfred Drajfus je, na osnovu montirane optužbe da je Njemačkoj prodavao vojne tajne, osuđen na doživotnu robiju. Poslat u jedan od najzloglasnijih zatvora na svijetu – na Đavolskim ostrvima u Francuskoj Gijani. U njegovu odbranu ustao je najslavniji pisac tog vremena – Emil Zola – koji je pod naslovom „Optužujem“ u otvorenom pismu predsjedniku Republike hrabro i odlučno obrazložio sve činjenice i vatrenim riječima izrazio uvjerenje u Drajfusovu nevinost. Rehabilitovan je tek 1906, vraćen u vojsku i unaprijeđen u čin majora.

1905. – U Moskvi izbila pobuna radnika, koja je brzo ugušena u krvi.

 

1917. – U Brest-Litovsku u Prvom svjetskom ratu počeli mirovni pregovori Njemačke i nove ruske vlade, uspostavljene Oktobarskom revolucijom.

1940. – U saobraćajnoj nesreći poginuo američki pisac Natanijel Vest, slikar užasa ljudske sudbine. Njegovo šokantno, groteskno, gorko i satirično-komično djelo nastalo je u bolnoj konfrontaciji s najbesmislenijim i najapsurdnijim vidovima američkog društva. Djela: romani „Gospođica usamljena srca“, „Dobar milion“, „Dan skakavca“.

1942. – Američki bombarderi napali glavni grad Burme Rangun, koji su u Drugom svjetskom ratu okupirali Japanci.

1943. – Ustaše su izvršile zločin nad srpskim stanovništvom sela Bitunja Gornja, šest kilometara od Stoca. Selo je teško postradalo od hrvatskih i muslimanskih ustaša obučenih u njemačke uniforme. Na kući u kojoj je izvršen ovaj užasni zločin SUBNOR je 1964. postavio ploču na kojoj piše da su zločin izvršile „sluge okupatora“, ne pominjući imena ni nacionalnu pripadnost žrtava. U selu više nema Srba. Narednog dana, 23. decembra isti zločinci upali su u susjedno selo Zabrđe /Poljice/ i iz čista mira zapucali na srpske čobane i stoku koju su oni čuvali. Zajedno su ginuli ljudi, konji, goveda, ovce i koze i leševi su im ostali izmiješani.

1944. – Umro američki filmski glumac Hari Lengdon, glumac dječijeg lica, jedan od najupečatljivijih likova američke burleske u doba nijemog filma. Najčešće je tumačio sramežljive sanjalice, bojeći svoje likove gorkom i destruktivnom poetičnošću. Filmovi: „Siledžija“, „Dugačke pantalone“, „Troje su već gomila“.

1956. – Posljednji britanski i francuski vojnici, koji su kao agresori učestvovali u Sueckom ratu, napustili su egipatski lučki grad Port Said.

1958. – Francuska i Egipat na dvogodišnjicu Sueckog rata potpisali trgovinski ugovor.

1968. – Sjeverna Koreja oslobodila 82 člana posade američkog špijunskog broda „Pueblo“, 11 mjeseci pošto je sjevernokorejska mornarica zarobila brod, uhvativši ga u nedozvoljenoj misiji.

1969. – Umro američki filmski režiser austrijskog porijekla Džozef fon Šternberg, vizuelni perfekcionista, majstor osvjetljenja i kontrasta. Podjednako je upečatljiv u epskim scenama i u krupnim planovima izrazite plastičnosti i senzibiliteta, što je umnogome rezultat sjajne saradnje s glumicom Marlen Ditrih. Filmovi: „Podzemlje“, „Plavi anđeo“, „Maroko“, „Jedna američka tragedija“, „Šangaj ekspres“, „Plava Venera“, „Crvena kraljica“, „Đavo je žena“, „Šangajsko podzemlje“, „Makao“.

1979. – Umro američki filmski producent Deril Frensis – Zanuk, koji je 1933. osnovao filmsku kompaniju „Tventi senčeri foks“. Bio je producent niza značajnih filmova: „Plodovi gnjeva“, „Sve o Evi“, „Viva Zapata!“, „Najduži dan“, „Korijeni neba“, „Mladi gospodin Linkoln“.

1988. – Južna Afrika potpisala sporazum sa UN, kojim je dala nezavisnost Namibiji, posljednjoj koloniji u Africi, bivšoj njemačkoj koloniji, od Prvog svjetskog rata pod upravom Južne Afrike.

 

1989. – Umro irski pisac Semjuel Beket, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1969, koji je 1953. dramom „Čekajući Godoa“, najznačajnijim dramskim tekstom epohe, otvorio eru „drame apsurda“. U njegovim djelima dominira raspad građanskog društva, dehumanizujuća slika čovjeka i beznadežna situacija neobičnih bića na kraju svijeta i vremena, što simboliše apsurdnost ljudske egzistencije. Živio u Francuskoj i pisao na francuskom jeziku, smatrajući da se tek na stranom jeziku može pisati bez stila, što je bio njegov ideal. Ostala djela: roman „Marfi“, trilogija „Moloa“, „Malone umire“, „Neimenljivi“, drame „Kraj igre“, „Posljednja traka“, „Igre bez riječi“, „Srećni dani“, „Igra“, „Ne ja“.

1989. – Rumunski predsjednik Nikolae Čaušesku sa suprugom Elenom helikopterom pobjegao iz Bukurešta, čime je poslije 24 godine okončana njegova diktatorska vladavina. Uskoro su uhapšeni i tri dana kasnije strijeljani u Trgovištu.

1990. – Bivši lider sindikata „Solidarnost“ Leh Valensa poslije izborne pobjede preuzeo dužnost predsjednika Poljske.

1992. – U Tripoliju saopšteno da je poginulo svih 158 Libijaca i stranaca prilikom pada libijskog aviona „boing 727“. Avion je letio na domaćoj liniji.

1993. – Umro srpski pisac i likovni kritičar jevrejskog porijekla Oto Bihalji – Merin, koji je s bratom Pavlom 1928. osnovao izdavačku kuću „Nolit“ i uređivao književno-politički časopis „Nova literatura“. Zbog procesa Otokaru Keršovaniju bio je prinuđen da emigrira i u Njemačkoj je uređivao časopis proleterskih pisaca „Linkskurve“. Kao aktivni antifašista 1933. je u Parizu osnovao Institut za borbu protiv fašizma, a 1936. je otišao u Španiju, gdje se na strani republikanaca borio protiv fašističkih snaga Fransiska Franka. Likovnim i književnim studijama znatno je doprinio tumačenju i shvatanju savremenog stvaralaštva. Djela: roman „Doviđenja u oktobru“, eseji i umjetnička kritika „Osvajanje neba“, „Misli i boje“, „Susreti sa mojim vremenom“, „Jugoslovenska skulptura XX vijeka“, „Graditelji moderne misli“, „Naivna slika svijeta“, „Prodori moderne umjetnosti“, „Kraj umjetnosti u doba nauke?“, „Maske svijeta“, „Revizija umjetnosti“, „Modern German art“, „Goja i mi“, „Kapričosi“, „Užasi rata“, „Anri Ruso, život i djelo“ , monografije „Krsto Hegedušić“, „Gabrijel Stupica“, „Bogosav Živković“, „Vangel Naumovski“, djelo o Španskom građanskom ratu „Španija između smrti i rađanja“.

1993. – Alina Fernandes Revuelta, kćerka kubanskog predsjednika Fidela Kastra, napustila Kubu i dobila politički azil u SAD.

1993. – Južnoafrički parlament bijelaca okončao eru aparthejda, izglasavši većinom od 237 prema 45 prelazni ustav zemlje, što je omogućilo održavanje prvih sverasnih izbora u istoriji Južne Afrike.

1994. – Italijanski premijer Silvio Berluskoni, zbog optužbi za korupciju podnio ostavku, sedam mjeseci pošto je kao 53. poslijeratni šef vlade preuzeo kormilo koalicione vlade konzervativnih partija.

1996. – Gerilci peruanskog ljevičarskog pokreta „Tupak Amaru“ su „božićnim gestom“, kako su ga nazvali, oslobodili 225 talaca u japanskoj ambasadi u Limi, zadržavši 140 talaca.

2000. – Šef ruske medijske grupe „Medija most“ Vladimir Gusinski pušten iz zatvora u Španiji uz kauciju od milijardu pezeta /šest miliona evra/.

2001. – Savjet ministara potvrdio odluku federalnog Ministarstva unutrašnjih poslova o oduzimanju državljanstva za 94 lica, uglavnom iz islamskih zemalja, koja su državljanstvo BiH stekla na nezakonit način.

2004. – Dvojica francuskih novinara doputovala u Pariz nakon što ih je u Iraku oslobodila militantna iračka grupa, koja ih je držala u zatočeništvu četiri mjeseca.

2009. – Evropski sud za ljudska prava u Strazburu osudio BiH zbog diskriminacije Jevreja i Roma, jer im uskraćeno pravo da učestvuju u izborima, uključujući i mogućnosti da budu birani na najviše funkcije.

2014. – Umro Džo Koker, britanski rok i bluz muzičar.

(Agencije)

Na fotografiji: Iz zvorničke prošlosti