Dogodilo se na današnji dan, 28. avgust

 

430. – Umro rimski sveštenik Aurelije Avgustin, poznat kao Sveti Avgustin, episkop u rimskoj sjevernoj Africi, najznamenitiji predstavnik rane hrišćanske filozofije, tzv. patristike. U najvažnijem svom djelu – „O državi Božijoj“ – istoriju čovječanstva je objašnjavao Božijim namjerama. Pri tome je pravio razliku između idealne – vječne „države Božije“ – i privremenih, prolaznih oblika zemaljske države. To djelo je dugo bilo doktrinarni osnov crkvene kritike svjetovnih ustanova.

1645. – Umro holandski pravnik, pisac i humanista Hugo Grocijus, osnivač nauke o međunarodnom pravu. Pripadao je „školi prirodnog prava“ i dokazivao jednakost ljudi među sobom i pred zakonom. Takođe je tvrdio da su okeani opšte dobro i da pojedine zemlje nemaju pravo njihovog ekskluzivnog korišćenja. U Holandiji se u vrijeme oštrih sporova rimokatolika i protestanata zauzimao za vjersku toleranciju, dokazujući da su obje grupe hrišćanske i da nema razloga za sukobljavanja, ali je 1618. uhapšen u Utrehtu i 1619. osuđen na doživotnu robiju kao vjerski jeretik. Uspio je 1621. da pobjegne u Francusku i od 1635. do smrti bio je ambasador Švedske u Francuskoj. 

1749. – Rođen njemački pisac Johan Volfgang Gete, jedno od najvećih imena svjetske literature. Nekoliko godina poslije završenih studija prava u Strazburu preselio je u Vajmar, gdje je 28 godina bio upravnik pozorišta. Osim književnosti, u kojoj se nametnuo kao obnovitelj lirike, drame, epa i romana, intenzivno se bavio filozofijom, prirodnim naukama, slikarstvom i državničkim poslovima u Vajmaru. Srbe je zadužio pisanjem o srpskoj narodnoj poeziji, kojom se oduševljavao, i prevodom više narodnih pjesama, uključujući „Hasanaginicu“. Ostavio je jednu od najvećih i najzanimljivijih zbirki pisama. Djela: „Faust“, „Vilhelm Majster“, „Verter“, „Izbor po srodnosti“, drame „Gec od Birlinhema“, „Egmont“, „Ifigenija na Tauridi“, „Torkvato Taso“, tragedije „Klaviho“, „Vanbračna kći“, ep „Herman i Doroteja“, putopis „Putovanje po Italiji“, autobiografsko djelo „Iz mog života“, poezija „Marijenbadska elegija“, „Rimske elegije“, „Zapadno-istočni divan“, epigrami „Ksenije“, optičko djelo „Teorija boja“.

1813. – Od rana zadobijenih u bici na Deligradu umro srpski junak iz Prvog srpskog ustanka Jovan Kursula, megdandžija opjevan u narodnim pjesmama. U nizu bitaka se istakao junaštvom, posebno u boju na Crnom vrhu 1809. – kad su Turci pod komandom Alije Gušanca pokušali da prodru u Gružu i Jasenicu – i u septembru 1810. na Varvarinskom polju, kad je junaštvom zadivio ruske dobrovoljce koji su se borili na strani Srba, pa čak i same Turke.

1833. – Parlament zabranio ropstvo u cijeloj Britanskoj imperiji.

1849. – Austrijske trupe pod komandom Johana Jozefa Radeckog okupirale italijanski grad Veneciju poslije opsade započete 20. jula 1849.

1877. – Rođen engleski proizvođač automobila i pilot Čarls Stjuart Rols, koji je s Frederikom Henrijem Rojsom 1906. osnovao kompaniju za proizvodnju automobila „Rols-Rojs“. Rojsova firma je 1904. počela da pravi automobile, čiji je izgled impresionirao Rolsa, i njih dvojica su dvije godine kasnije postali suvlasnici kompanije čija su vozila u automobilskoj industriji nenadmašna po luksuzu i kvalitetu. Kompanija „Rols-Rojs“ proizvodi i avionske motore. Rols je prvi pilot koji je – u junu 1910. godine – preletio La Manš u oba pravca bez zaustavljanja, a u julu 1910. je kao prvi britanski pilot poginuo u avionskoj nesreći.

1910. – Na svečanoj sjednici Narodne skupštine u Cetinju kneževina Crna Gora proglašena kraljevinom, a knez Nikola Prvi Petrović kraljem.

1916. – Njemačka u Prvom svjetskom ratu objavila rat Rumuniji.

1944. – U južnom francuskom gradu Marseju u Drugom svjetskom ratu predali se preostali njemački vojnici, a istog dana je oslobođen i obližnji Tulon.

1960. – Umro srpski pisac Sima Pandurović, jedan od osnivača srpske moderne. Filozofski fakultet je završio u Beogradu, bio je gimnazijski profesor u Valjevu i Beogradu, uređivao je više časopisa, od kojih je najznačajniji „Misao“. Kritika je oštro reagovala na njegovu prvu zbirku pjesama „Posmrtne počasti“, prožetu pesimizmom, u kojoj je dramatično opjevao bolnu tragediju ljubavi, duševne krize i gorčine, nespokoj i pobunu i osjećanje smrti. Kasniji stihovi su misaono složeniji, ali i u njima preovladava rezignacija. Ispjevao je i niz rodoljubivih pjesama. Prevodio je s francuskog i engleskog jezika – posebno su vrsni prevodi djela Viljema Šekspira. Ostala djela: zbirke pjesama „Dani i noći“, „Okovani slogovi“, „Stihovi“, „Pesme“, knjige eseja „Razgovor o književnosti“, „Ogledi iz estetike“.

1973. – U zemljotresu jugozapadno od Meksiko Sitija poginulo više od 500 ljudi.

1987. – Umro američki filmski režiser Džon Hjuston, jedan od najistaknutijih američkih sineasta 20. vijeka, izvrstan u radu s glumcima. Snimio je mnoštvo filmova, najviše pustolovnog i kriminalističkog žanra. Filmovi: „Malteški soko“, „Rt Largo“, „Bijasmo stranci“, „Blago Sijera Madre“, „Džungla na asfaltu“, „Crvena značka za hrabrost“, „Afrička kraljica“, „Mobi Dik“, „Noć iguane“, „Odsjaj u zlatnom oku“, „Grad izobilja“, „Naš čovjek iz Australije“, „Sudija za vješanje“, „Eni“, „Ispod vulkana“.

1991. – Umro patrijarh srpski German. Bogoslovski fakultet je studirao u Beogradu, a prava u Parizu. Poslije smrti patrijarha Vikentija 1958. godine izabran je za poglavara Srpske pravoslavne crkve. Zbog teške bolesti, 2. decembra 1990. je na njegovo mjesto izabran patrijarh Pavle.

1994. – Okončan dvodnevni referendum u Republici Srpskoj, na kojem je više od 90 odsto građana odbacilo mirovni plan Kontakt-grupe za bivšu BiH.

1995. – Minobacačka granata je na sarajevskoj pijaci „Markale“ usmrtila 37 i ranila 85 ljudi, za šta su optuženi Srbi, što je poslužilo kao izgovor za masovne napade avijacije NATO pakta na Republiku Srpsku.

1996. – Vlada SAD zabranila vođi „Nacije islama“ Luisu Farakanu da prihvati obećani libijski poklon od milijardu dolara radi ekonomske i političke pomoći američkim crncima.

2000. – Milan Levar, ključni svjedok u istrazi Haškog tribunala o zločinima hrvatskih trupa nad Srbima u Gospiću, poginuo u podmetnutoj eksploziji u njegovoj kući u Gospiću. Levar je sahranjen 31. avgusta u Gospiću.

2004. – Vatikan vratio Ruskoj pravoslavnoj crkvi ikonu Kazanske Bogorodice iz 16. vijeka, koja se smatra zaštitnicom Rusije.

(Agencije)

Na fotografiji: Sima Pandurović