1526. – Turska vojska, predvođena sultanom Sulejmanom Drugim je, poslije pobjede nad Mađarima u Mohačkoj bici, zauzela Budim, koji je postao sjedište Budimskog pašaluka, provincije Otomanskog carstva narednih 150 godina.

1721. – Švedska i Rusija su mirom u Nistadu u Finskoj okončale Veliki sjeverni rat, započet 1700, u kojem je ruski car Petar Veliki potukao Šveđane i dobio izlaz na Baltičko more. Mirom je Rusiji pripala prostrana teritorija od Finskog do Riškog zaliva i gradovi Riga, Revel i Narva.

1839. – Rođen američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, osnivač pragmatizma, pravca koji je kasnije razvio Vilijam Džejms. Vjerovao je da ideje najbolje mogu biti ispitane istraživanjem posljedica koje izazivaju. Nije imao univerzitetsku karijeru – uglavnom je radio u vladinim službama, a njegovi uticajni „Sabrani spisi“ objavljeni su posthumno.

1855. – Rođen njemački arheolog Robert Koldevej, koji je od 1899. do 1917. istraživao Vavilon i dokazao da je ta biblijska metropola na rijeci Eufrat, južno od Bagdada, stvarno postojala.

1875. – Poginuo srpski hajdučki harambaša Petar Pecija Petrović – vođa ustanka iz 1853, poznatog kao Pecijina buna – prilikom pokušaja da kod mjesta Gaštica preko Save prebaci tovar oružja borcima bosanskohecegovačkog ustanka protiv Turaka. (Poslije propasti bune povukao se u planine i odatle napadao turske jedinice.) Kad je 1875. izbio trogodišnji bosanskohercegovački ustanak, sakupljao je čete ustanika u sjevernoj Bosni.

1890. – Rođen austrijski pisac Franc Verfel. U početnoj fazi je ekstatičnim jezikom i ne uvijek jasnim slikama veličao ljubav i dobrotu, propovijedajući bratstvo među narodima, ali je kasnije altruizam i utopizam ustupio mjesto istraživanju patnje i smrti. Veliki uspjeh postigao je novelom „Nije kriv ubica, kriv je ubijeni“, s tipično ekspresionističkim motivom, sukobom oca i sina. Ostala djela: pjesme „Prijatelj svijeta“, „Mi jesmo“, „Jedan drugom“, drame „Čovjek ogledalo“, „Huares i Maksimilijan“, „Pavle među Jevrejima“, romani „Pjesma o Bernadeti“, „Proslava mature“, „Verdi“, „Barbara ili pobožnost“, „Četrdeset dana Muse Daga“, „Pronevjereno nebo“, „Zvijezda nerođenih“.

1906. – Pojavio se prvi broj „Šabačke čivije“, jednog od najboljih humorističko-satiričnih listova u Srbiji. List je izlazio do decembra 1909.

1914. – Rođen američki filmski režiser Robert Vajz, koji je dva puta dobio nagradu „Oskar“. Karijeru je počeo kao montažer u filmovima „Građanin Kejn“ i „Veličanstveni Ambersonovi“ Orsona Velsa. Filmovi: „Krv na Mjesecu“, „Tri tajne“, „Jelena od Troje“, „Želim da živim“, „Moje pjesme, moji snovi“, „Priča sa zapadne strane“.

1915. – Rođen američki filmski glumac Edmund O’Brajen, veoma cijenjen po nizu upečatljivih epizodnih uloga. Filmovi: „Djevojka tu ne može pomoći“, „1984“, „Bosonoga kontesa“ /nagrada „Oskar“/, „Niz tri tamne ulice“, „Julije Cezar“, „Smrt dolazi“, „Čovjek koji je ubio Liberti Valansa“, „Sedam dana u maju“, „Divlja horda“.

1919. – U Sen Žermenu kod Pariza zaključen je mirovni ugovor Austrije i pobjedničkih sila u Prvom svjetskom ratu, koji je formalno potvrdio propast Austro-Ugarske Monarhije i zabranio Austriji da se udruži s takođe poraženom Njemačkom. Iz Austro-Ugarske su izdvojene teritorije s većinskim mađarskim, poljskim, češkim, slovačkim, slovenačkim, hrvatskim i srpskim življem. Ugovorom je takođe priznata Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1927. – Rođena peruanska pjevačica indijansko-španskog porijekla Ima Sumak, jedinstvenog raspona glasa od četiri oktave, od visokog soprana do dubokog alta. U njenom repertoaru preovlađuju obrade indijanskih narodnih melodija.

1939. – Kanada objavila rat nacističkoj Njemačkoj, čime je sukob u Evropi prerastao u svjetski rat. Kanadske jedinice su se u Drugom svjetskom ratu borile u sastavu britanske armije.

1942. – Britansko ratno vazduhoplovstvo je u Drugom svjetskom ratu napalo Diseldorf sa 476 aviona, koji su izbacili 100.000 bombi na taj njemački grad.

1943. – Poslije kapitulacije fašističke Italije u Drugom svjetskom ratu armija nacističke Njemačke okupirala Rim.

1945. – U Norveškoj pod optužbom za izdaju osuđen na smrt vođa norveških fašista Vidkun Kvisling, u Drugom svjetskom ratu premijer marionetske vlade od 1942. do 1945, koji je 1940. pomogao nacističkoj Njemačkoj da okupira njegovu zemlju.

1964. – Ministri inostranih poslova zemalja Organizacije afričkog jedinstva na zasjedanju u Adis Abebi prihvatili plan za okončanje građanskog rata u Kongu.

1967. – Građani Gibraltara odbacili su na referendumu mogućnost pripajanja Gibraltara Španiji, opredijelivši se da ostanu pod britanskom upravom.

1974. – Na osnovu sporazuma postignutog u Alžiru Portugalija je priznala nezavisnost Gvineje Bisao pod vođstvom predsjednika Luisa Kabrala.

1976. – U sudaru putničkih aviona „trajdent“ britanske kompanije „Britiš ervejz“ i „DC-9“ jugoslovenske kompanije JAT sjeverno od Zagreba, poginulo je svih 176 ljudi, koliko se nalazilo u dvije letjelice.

1981. – Slika „Gernika“ španskog slikara Pabla Pikasa vraćena u Španiju. Naslikana je 1937, poslije divljačkog nacističkog bombardovanja gradića Gernika – svetog mjesta Baska – u španskom Građanskom ratu i od 1939. bila je u Njujorku. Pikaso je ostavio amanet da „Gernika“ ne bude vraćena dok njegova otadžbina ne postane demokratska država.

1989. – Mađarska otvorila granicu prema Zapadu i dopustila odlazak hiljadama građana Istočne Njemačke, čiji je masovni egzodus izazvao pad Berlinskog zida i kasnije ujedinjenje Njemačke.

1995. – Amerikanci sa broda „Normandija“ u Jadranskom moru počeli da gađaju srpske vojne i civilne ciljeve u okolini Banjaluke krstarećim raketama „tomahavk“, što je, uz masovna bombardovanja iz aviona radioaktivnom municijom i artiljerijske udare Snaga za brzo reagovanje NATO pakta, odlučujuće doprinijelo preokretu u građanskom ratu u Bosni i Hercegovini u korist muslimana i Hrvata.

1996. – Generalna skupština UN usvojila Sporazum o potpunoj zabrani nuklearnih proba.

1998. – Vođe probritanskih monarhističkih protestanata i proirskih rimokatoličkih republikanaca u Sjevernoj Irskoj susrele se prvi put licem u lice od 1922, ali nije postignut odlučujući proboj ka sklapanju mirovnog sporazuma u toj provinciji Velike Britanije.

1999. – Od eksplozije u jednoj stambenoj zgradi u Moskvi život izgubilo više od 60 ljudi.

2001. – Savjet bezbjednosti UN ukinuo SRJ embargo na uvoz oružja koji je uveden u martu 1998. godine.

2001. – U Nigeriji poginulo više od 160 ljudi, a 900 teško ranjeno u masovnim sukobima između hrišćana i muslimana u gradu Džos, administrativnom centru savezne države Plato.

2003. – Švedski ministar spoljnih poslova Ana Lind izbodena nožem u trgovačkom centru u Stokholmu usljed čega je preminula dan kasnije. Ubica Mijailo Mijailović osuđen je marta 2004. na doživotnu robiju. Viši sud u Stokholmu preinačio je presudu i doneo odluku da je Mijailović mentalno bolestan i da ga treba uputiti na liječenje.

2008. – Sud u Holandiji odbacio tužbu koju su protiv ove zemlje podnijele porodice žrtava ratnih dešavanja u Srebrenici 1995. godine.

2010. – Umro Radomir Rade Marković, pozorišni, filmski, radio i TV glumac, profesor Akademije umetnosti u Novom Sadu.

2011. – Više od 163 osobe poginule u nesreći broda sa oko 600 putnika, koji je potonuo u Indijskom okeanu kod obale Tanzanije. Nesreću je preživjelo 325 osoba, a dvije se vode kao nestale.

(Agencije)

Na fotografiji: Razglednica Zvornika, kolekcija M. Ivanovića