Dogodilo se na današnji datum, 8. septembar

SERVISNE INFORMACIJE

Dogodilo se na današnji datum, 8. septembar

 

1157. – Rođen engleski kralj Ričard Prvi Plantagenet – “Lavlje srce”, heroj srednjovjekovnih legendi, jedan od vođa u Trećem krstaškom ratu. Vladao od 1189. do smrti 1199. 

1331. – Srpskog velmožu Dušana Stefana Nemanjića, sina kralja Stefana Dečanskog, arhiepiskop Danilo Drugi krunisao na državnom saboru u gradu Svrčin /u južnom dijelu Kosova/ u 23. godini života za kralja Srbije. Nijedan srpski kralj prije njega nije tako mlad došao na presto. Za prvog srpskog cara krunisan je 1346. u srpskoj prestonici Skoplju. 

1380. – Veliki moskovski knez Dimitrije Ivanovič Donski u bici kod Kulikova potukao tatarsku vojsku, što je bila prva pobjeda Rusa nad Tatarima koji su u 13. vijeku zagospodarili Rusijom. 

1474. – Rođen italijanski pisac Lodoviko Ariosto, čiji je viteški ep “Bijesni Orlando”, s motivom ljubavnog ludila junaka Orlanda iz doba Karla Velikog, najblistaviji poetski izraz duha, moralnih i umjetničkih tendencija italijanske renesanse. Ostala djela: komedije “Negromant”, “Kasarija”, lirske pjesme, satire. 

1645. – Umro španski pisac Fransisko Gomes de Kevedo i Viljegas, satiričar koji je zbog zajedljivog jezika i otrovnog pera čas bio povlašćen na dvoru, čas proganjan i zatvaran. Djela: “Život lupeža”, “San lobanja”, “Plutonov svinjac”, “Dom poludjelih od ljubavi”, “Knjiga o svim stvarima i još o mnogim drugim”, zbirke poezije “Španski Parnas”, “Tri posljednje kastiljanske muze”. 

Vaš Shooter!

1664. – Englezi su, predvođeni pukovnikom Ričardom Nikolsom, bez ispaljenog metka zauzeli holandsko naselje Novi Amsterdam, nazvano potom Njujork u čast Džejmsa, vojvode od Jorka, budućeg engleskog kralja Džejmsa Drugog. 

1731. – Bački episkop Visarion Pavlović u Novom Sadu otvorio latinsko-slovensku školu, koja je imala odlike niže realne gimnazije. Škola je formirala prve naraštaje srpske građanske inteligencije u Vojvodini. 

1760. – Britanske trupe pod komandom Džefrija Amhersta porazile Francuze kod Montreala, u ključnoj bici sedmogodišnjeg rata za Kanadu, poslije koje je ta sjevernoamerička zemlja postala britanski dominion. 

1799. – Rođen srpski pisac, prevodilac i političar Jovan Hadžić, poznat i kao Miloš Svetić, autor “Građanskog zakonika kneževine Srbije”, prvi predsjednik Matice srpske. Bio je protivnik Vuka Stefanovića Karadžića i, za razliku od njega, branio je etimološki pravopisni princip i negirao fonetski. Smatrao je da književni jezik valja obogatiti slavjanoserbskim riječima. Uređivao je “Serbski letopis” i “Golubicu”, pokrenuo časopis “Ogledalo serbsko” i pisao poeziju u stilu pseudoklasicizma. Prevodio je Homera, Kvinta Horacija Flaka, Publija Vergilija Marona, Marka Valerija Martijala, Johana Volfganga Getea, Gotholda Efraima Lesinga, Fridriha Šilera, Johana Gotfrida Herdera. 

1830. – Rođen francuski pisac i filolog Frederik Mistral, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1904. godine. Najviše je pisao lirske pjesme, epove i drame. Posebno je zaslužan što je očuvan od zaborava provansalski jezik i obnovljeno pjesništvo na provansalskom, a poslije dvije decenije rada sastavio je francusko-provansalski rječnik. Djela: epopeje “Mirejo”, “Kalendo”. 

Vaš Shooter!

1831. – Ruske trupe pod komandom generala Ivana Fjodoroviča Paskeviča Erivanskog zauzele Varšavu poslije bitke u kojoj su potukle poljske ustanike kojima je komandovao general Henrik Dembinjski. U trodnevnoj bici je poginulo više od 9.000 Poljaka. 

1841. – Rođen češki kompozitor Antonjin Dvoržak, jedan od tvoraca češke nacionalne škole. Koristio se i folklorom drugih slovenskih i sjevernoameričkih naroda. Njegova djela puna su melodike i orkestarskih boja i prožeta su slovenskom osjećajnošću. Bio je sljedbenik romantičarskog novoklasicizma Johanesa Bramsa. Djela: opere “Rusalka”, “Jakobin”, “Đavo i Kaća”, devet simfonija, uključujući čuvenu “Simfoniju iz Novog svijeta”, orkestarska kompozicija “Slovenske igre”, “Koncert za violončelo i orkestar br. 2 u h-molu”, “Koncert za violinu i orkestar u a-molu”, koncerti za klavir i orkestar, kamerna muzika. 

1856. – U Parizu ugovorom o miru završen Krimski rat, u kojem je protiv Rusije od 1853. ratovalo Otomansko carstvo, a od 1854. i Velika Britanija, Francuska i Sardinska kraljevina /Pijemont/. Rusija je izgubila dio Besarabije i protektorat nad dunavskim kneževinama i pravo držanja flote u Crnom moru. 

1900. – Uragan u teksaškom gradu Galveston usmrtio najmanje 8.000 ljudi. 

1925. – Rođen engleski filmski glumac Piter Selers, komičar poznat po majstorskom prerušavanja u različite likove. Filmovi: “Lolita”, “Dr Strendžlav”, “Pucanj u tami”, “Šta je novo, mačkice”, “Zatvorenik Zende”, “Dobro došli, gospodine Čens”, serija filmova o Pinku Panteru. 

1926. – Društvo naroda jednoglasno primilo Njemačku u članstvo. 

1941. – Trupe nacističke Njemačke u Drugom svjetskom ratu potpuno okružile Lenjingrad, odsjekavši ga od ostatka SSSR, čime je otpočela opsada koja je okončana tek u januaru 1944. pobjedom Crvene armije. Tokom opsade umrlo je, mahom od gladi, oko 620.000 stanovnika grada. 

1943. – Objavljena bezuslovna kapitulacija fašističke Italije u Drugom svjetskom ratu, čime su saveznici dobili odskočnu dasku za operacije u srednjoj Evropi. 

Vaš Shooter!

1944. – Prva njemačka raketa “Fau 2”, ispaljena iz Haga, u Drugom svjetskom ratu pala je na London. 

1944. – Sovjetske trupe u Drugom svjetskom ratu prešle granicu fašističke Bugarske. 

1949. – Umro njemački kompozitor i dirigent Rihard Štraus, direktor Bečke opere. Počeo je da stvara u maniru kasnog romantizma i dospio do ekspresionizma, ali je uvijek ispoljavao visoko majstorstvo orkestracije. Simfonijsku poemu ispunio je novim sadržajem i jedan je od najboljih operskih kompozitora 20. vijeka koji su stvarali na tragu muzičke drame Riharda Vagnera. Komponovao je i operete, balete, solo pjesme, kamernu muziku. Djela: simfonijske poeme “Don Žuan”, “Til Ojlenšpigel”, “Simfonija Alpa”, “Sinfonija domestika”, “Život junaka”, opere “Saloma”, “Elektra”, “Kavalir s ružom”, “Egipatska Helena”, “Arabela”, “Danajina ljubav”. 

1951. – Japan u San Francisku potpisao mirovni ugovor sa 49 zemalja. 

1954. – U Manili su SAD, Filipini, Australija, Novi Zeland, Tajland, Pakistan, Velika Britanija i Francuska, na inicijativu Vašingtona, osnovali SEATO pakt, zamišljen kao karika u američkoj globalnoj strategiji okruživanja SSSR. Njegovo stvaranje je objašnjeno kao “zaštita Azije od komunističke opasnosti”. 

1967. – Stupanjem na snagu novog ustava afrička država Uganda postala republika. 

1991. – Jugoslovenska republika Makedonija odlučila da se otcijepi od SFR Jugoslavije. 

1992. – Regularne jedinice hrvatske vojske spalile na području trebinjske opštine 600 kuća i 26 srpskih sela, porušile pravoslavne crkve i oskrnavile mnoga groblja. 

1994. – Svih 132 putnika i člana posade američkog aviona “boing 737”, koji je letio iz Čikaga, poginulo je prilikom pada letjelice blizu aerodroma u Pitsburgu. 

1995. – Ministri inostranih poslova Jugoslavije, Hrvatske i muslimanske vlade u Sarajevu postigli u Ženevi usmeni dogovor o podjeli bivše Bosne i Hercegovine na dva entiteta – Republiku Srpsku i Muslimansko-Hrvatsku Federaciju i o osnovnim ustavnim principima. 

1995. – U vazdušnim napadima na srpsko selo Zimlja kod Mostara, u kojima je učestvovalo 20 aviona NATO-saveza, poginulo 11, a ranjeno 17 civila. 

1997. – Najmanje 150 ljudi poginulo u blizini zapadne obale Haitija kad je potonuo pretrpani feribot “La Fierte Gonavienne” /Ponos Gonave/ koji je plovio ka ostrvu Gonava. 

1998. – U ataru dečanskog sela Glođani pripadnici MUP-a Srbije otkrili 12 leševa u kanalu i oko kanala za navodnjavanje, koji povezuju Bistricu i Radonjićko jezero. 

1999. – Kabinet izraelskog premijera Ehuda Baraka odobrio je prvu predaju dijela Zapadne obale palestinskoj samoupravi, prema sporazumu koji je Barak potpisao sa palestinskim liderom Jaserom Arafatom. 

1999. – U Atini u zemljotresu poginulo više od 40 ljudi. 

2000. – Najmanje 60 ljudi poginulo, a oko 390 povrijeđeno u velikoj eksploziji u predgrađu Urumčija, glavnog grada zapadne kineske provincije Sinđiang, kada je na glavnom putu iznenadno eksplodiralo vozilo u kojem je bio eksploziv. 

2001. – Delegati svjetske konferencije protiv rasizma u završnom izvještaju priznali pravo Palestinaca na nezavisnu državu, a ropstvo opisali kao zločin protiv čovječnosti. 

2002. – Na svjetskom prvenstvu u košarci u Indijanopolisu /SAD/ Jugoslavija drugi put postala prvak svijeta. 

2003. – Umrla nemačka rediteljka i fotograg Leni Rifenštal /101/ čija je karijera dostigla vrhunac u vrijeme nacističke vladavine, zahvaljujući propagandnim nacističkim filmovima koje je režirala. Najpoznatije njeno ostvarenje je “Trijumf volje” sa poznatim scenama hiljada nacista koji slave Hitlera. 

(Izvor: nezavisne.com)