Priče o najpoznatijim Zvorničanima – Nikola Vasić, zvornički Stradivari

ZVORNIK

Priče o najpoznatijim Zvorničanima – Nikola Vasić, zvornički Stradivari

Za Elmanov kvartet napravio violinu od sedam centimetara

Iako u Zvorniku, ali i regionu, odavno nema graditelja violina, niti izrada ovakvih muzičkih instrumenata ima tradiciju u gradu na Drini, to nije smetalo Nikoli Vasiću da svjetsku slavu stekne izrađujući ove instrumente i na taj način postane jedan od najpoznatijih Zvorničana u svijetu. Čak su, radeći tekst o ovom poznatom Zvorničaninu, novinari uglednih listova „Večernje novosti“ i „Politika“ konstatovali da niko, pogotovu u SAD-u, ne bi očekivao da će u zemlji poput naše stasati jedan takav genijalni graditelj violina. No, što bi Njegoš rekao: „U velikim narodima geniju se gnijezdo vije“. Tako je, vjerovatno, razmišljao i Vasić, kome je put obrazovanja otvorio i one neslućene vidike te je svojim radom i genijalnošću došao u domen čuvenog Stradivarija.

Dva puta boravio u Zvorniku

– Zabilježeno je da je Vasić dva puta iz Baltimora dolazio u Zvornik, i to 1928. i 1930. godine. Umro je u Baltimoru 1961. godine, a danas u Zvorniku nema njegovih potomaka, kao što nema ni graditelja ovih instrumenata.

Po riječima istoričara, Zorana Ivanovića, Vasić se sasvim slučajno opredijelio za ovaj poziv.

 – Nikola Vasić, koji je rođen u Zvorniku, svjetsku slavu je dostigao radeći u Baltimoru, gdje je imao svoju prodavnicu violina. Ovim poslom se počeo baviti zahvaljujući društvu „Privrednik“ iz Novog Sada, koje je pomagalo školovanje siromašne talentovane djece. Završivši školu 1906. u Novom Sadu, Vasić odlazi na usavršavanje zanata u Prag, odakle će ga ratni vihor odnijeti u Rusiju, a odatle preko Kine i Japana stiže u SAD i nastanjuje se u Baltimoru. Tu je nastavio rad na izradi gudačkih instrumenata, prije svega violina. Kvalitet njegovih violina po procjeni mnogih stručnjaka dostigao je nivo kvaliteta čuvenog Stradivarija iz 18. vijeka, odnosno, po mojim saznanjima bio je veoma cijenjen na tom polju. Vasić je ostao je upamćen kao graditelj koji je izrađivao violine za čuveni Elmanov kvartet, a na njegovim instrumentima je pored Miše Elmana svirao i Jaša Hajfec te drugi poznati izvođači – ističe Ivanović.

Violina od sedam centimetara

 – Činjenica je da je Vasić svoj zanat doveo do savršenstva, o čemu su pisali američki, francuski i naši listovi, jer je jednom prilikom napravio violinu dužine sedam centimetara. To je bio poklon za Elmana, koji je mislio da se radi o suveniru. Nikola mu je rekao da proba nešto odsvirati na njoj, što je ovaj sa nevjericom i učinio, a kada se začuo poznati zvuk to je naišlo na veliko oduševljenje svih prisutnih u dvorani – ističe Ivanović.

Prema nekim navodima, Elman je čak smatrao da Vasićeva žica „G“ ima bolje tonove od Stradivarijusove.

U Domu omladine svirali na Vasićevoj violini

Tokom obilježavanja stogodišnjice od stradanja Đorđa Lazarevića, jednog na najviđenijih Zvorničana, poslanika u Bosanskom saboru, u zvorničkom Domu omladine 2015. godine, održana je svečana akademija gdje je u okviru prigodnog programa izvedena kompozicija na violini koju je napravio Nikola Vasić 1954. godine. Lazarevićev sestrić, Dušan Ristić kupio je ranije ovaj instrument, sa ćiriličnom posvetom, u Njujorku na aukciji.

„Mom bratiću Slavku“

U unutrašnjosti ovog instrumenta je vidljiva posveta, vjerovatno jedina koju je Vasić napisao ćirilicom: „Mom bratiću Slavku“, što znači da je Vasić jedan od možda svojih najboljih instrumenata poklonio svom mladom bratiću.

Z.Kuljić