Očekujući rekonstrukciju Mosta kralja Aleksandra I Karađorđevića – Priča i fotografije o gradnji mosta

REGIJA BIRAČ ZVORNIK

Očekujući rekonstrukciju Mosta kralja Aleksandra I Karađorđevića

Priča i fotografije o gradnji mosta

Jedan od simbola Grada Zvornika, koji ga spaja sa susjednim Malim Zvornikom, odnosno Srbijom uskoro će dobiti novi izgled, a radovi na njegovoj rekonstrukciji bi trebali početi u aprilu ove godine. Novac je obezbijedila Vlada Republike Srbije, a iz zvorničke Gradske uprave najavljuju da će apelovati na nadležne institucije BiH i Srbije da most ima međunarodni karakter i da preko njega mogu prelaziti svi građani, a ne kao sada, samo stanovnici sa ličnim kartama iz dva Zvornika.

Danas na rijeci Drini postoje tri očuvana zadužbinska, odnosno zavjetna mosta; u Višegradu, Mehmed-paše Sokolovića, kod Badovinaca Pavlovića most i u Zvorniku Most kralja Aleksandra I Karađorđevića.
Ima tvrdnji, bez pouzdanih dokaza, da je postojao i most despota Đurađa Brankovića koji je povezivao obale Drine na potezu kod Donjeg grada na izlazu iz Zvornika prema Vlasenici.

Pouzdano se zna, doduše bez podrobnijih podataka o gradnji mosta, da je austro-ugarska vojska tokom Velikog rata kod Zvornika, gdje se danas, kod semafora, odnosno pijace, izlazi na magistralni put Bijeljina – Vlasenica sagradila drveni most za vojne potrebe. Upravo preko tog mosta je, 4.jula 1919, u Zvornik doputovao, odnosno „čestitu Bosnu“ pohodio i regent Aleksandar Karađorđević. Prilikom tog boravka regenta kod uglednog srpskog trgovca i domaćina Stanka Nikolića rodila se ideja da se Drina „plemenita međa“ pregazi i u Zvorniku most sagradi čime bi se ostvario zavjet vožda Karađorđa, koji se pominje u narodnim epskim pjesmama o Prvom srpskom ustanku.

Već 1926. godine preduzet je prvi korak u ostvarenju Karađorđevog zavjeta raspisivanjem konkursa za idejno rješenje mosta. Po tom rješenju, izgradio bi se gvozdeno-betonski most na Drini u Zvorniku. Pripremni radovi za postavljanje mosta počeli su već 1927. godine (sondaže, provjere zemljišta i terena, planiranje prilaza mostu ). Veoma obimni radovi na mostu trajali su 1928. i 1929. godine sa nabavkama gvozdenih i betonskih dijelova mosta kod raznih preduzeća.

Glavnina radova oko izrade elemenata mosta izvršena je posredovanjem predstavništva njemačke firme u Beogradu „CAJZL i MAJZL“. Gvozdeni dijelovi mosta nabavljeni su u Šćećinu, tadašnjoj Njemačkoj. Još su bili angažovani i „Sartid“ iz Smedereva, građevinsko preduzeće „Til i Šimić“ iz Slavonskog Broda, Tehničko preduzeće, inženjera Ojdovića iz Beograda i brojna manja uslužna preduzeća.

 

U obezbjeđivanju finansijskih sredstava za izgradnju mosta prednjačila je država Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca preko Ministarstva građevina direktnim prilivom novca i raznim dotacijama. U više navrata, značajne svote, odnosno priloge novca, davao je i sam kralj Aleksandar I Karađorđević.

Most je završen krajem 1929. godine, i sve vrijeme svog postojanja do danas je ostao sačuvan u prvobitnom obliku izgradnje. Decembra 1929. godine gradska opština Zvornik i njen odbor za svečano otvaranje i osvećenje mosta, donijeli su odluku i rješenje da se most svečano otvori (i izvrši njegovo osvećenje) 12. januara 1930. godine i nazove Most kralja Aleksandra I Karađorđevića.

Karađorđe nije ostvario svoju zakletvu da će Drinu „plemenitu među“ prelaziti i „čestitu Bosnu polaziti“, ali je njegov praunuk kralj Aleksandar to izvršio.

Izgradnja mosta koštala je oko 13,5 miliona dinara, kada je odnos dinara i engleske funte bio jedan prema jedan. Most je ime „Filip Kljajić Fića“ dobio poslije njegove prve obnove, koja je počela u jesen 1945. godine, a završena u junu 1946. godine. SO Zvornik je na prijedlog građana 31. marta 2009. godine vratila mostu ime njegovog ktitora.

Most je u Drugom svjetskom ratu bio srušen između centralnih stubova.

(Podatke i fotografije mosta dobili smo od profesora Zorana Ivanovića – izradu teksta pomogli su članovi Istorijske sekcije JU SŠC „Petar Kočić“ koju vodi prof. Ivanović)