Dva vijeka školstva u Zvorniku

ZVORNIK

Dva vijeka školstva u Zvorniku

Jedan od osnovih stubova razvoja svakoga društva je obrazovanje. Ulaganje u ovaj vid unapređenja društva je siguran put da napretku jedne sredine, odnosno naroda uopšte. Razvoj školstva, odnosno pomen na prvog zvorničkog prosvjetnog radnika datiran je 1816. godine. Prema istorijskim podacima, koje je prikupio istoričar Zoran Ivanović, razvoj školstva na području zvorničke opštine počeo je prije dva vijeka, kada se i pojavljuju prvi zapisi o učiteljima na ovom kraju. Prva srpska škola osnovana je sredinom devetnaestog vijeka, a za vrijeme austro – ugarske vlasti Pravoslana osnovna škola u Zvorniku imala je trideset đaka i jednog učitelja. Danas nastavu u zvorničkim osnovnim i srednjim školama te Tehnološkom fakultetu pohađa preko 6.000 učenika i 350 studenata.

Prema Ivanovićevim podacima, do sada najstariji spomen o zvorničkom učitelju datira iz 1816. godine.

 – Prvi pomen o srpskom učitelju „zvorničke varoši“ datira iz aposatola koji je otkupio srpski učitelj 09.12.1816., nepoznatog imena, za dvadeset groša. Dve godine kasnije nalazi se zapis u kome se pominje učitelj Toma koga pisac tog dokumenta naziva „mađistrom“.  Ali, ne zna se tačno kada se osniva srpska škola u Zvorniku, već se samim pominjanjem učitelja dolazi do zaključka da je i škola radila. Među računima Srpske pravoslavne crkvene opštine u Sarajevu nalazi se i onaj po kome je isplaćeno daskalu u Zvorniku 5 groša i 20 para. Iako nema drugih sigurnijih podataka može se zaključiti da je škola u Zvorniku osnovana mnogo prije nego u godinama koje se ovdje pominju – istakao je Ivanović.

Učitelji su u kasnijem periodu u Zvornik dolazili iz različitith područja, pa je tako zabilježeno da je Simo Milojević, „zvornički učitelj, rodom iz Crne Bare u Srbiji, 1853. prešao da radi u Tuzlu“. U dva navrata u Zvorniku je učiteljevao i Ilija Perasović iz Stradina u Dalmaciji.

Sa uspostavljanjem austrijske vlasti nastupio je povoljniji period za širenje pismenosti među Srbima u Zvorniku.

 – Već 1880. godine Pravoslavna osnovna škola u Zvorniku dobija novu zgradu, nekadašnja štamparija, koju su vlastitim prilozima izgradili zvornički Srbi za školovanje svoje djece. Ova škola je radila do sarajevskog atentata kada joj je zabranjen rad. Uporedo sa ovom školom od školske 1886/87 počinje raditi i državna osnovna škola u zgradi koja je bila podignuta na mjestu gde je današnji SŠC „Petar Kočić”. Pored ove osnovne škole osnovane su i državne škole u Kozluku, Branjevu, Drinjači i Skočiću. Međutim, prvu srednju školu Zvornik je dobio tek 1920. godine, a to je bila Srednja građanska škola trgovinskog smjera. Do početka Drugog svjetskog rata to je bila jedina srednja škola u birčanskoj regiji – zaključio je Ivanović.

Pored ovih, posebno je zanimljiv podatak da je od 40 srezova Drinske banovine, Zvornik, u odnosu na broj stanovnika koji je dolazio na jednu školu, samo od Kladnja imao više škola.

Poređenja radi, danas u Zvorniku radi šest matičnih osnovnih škola, dvije srednje škole, a Zvornik je danas centar regije po pitanju školstva, jer u zvorničkim srednjim školama nastavu prate i đaci iz okolnih opština RS, Srbije i FBiH.